เลือกตู้ DB สำหรับโรงงานอย่างไร ให้รองรับวงจรและโหลดที่ต้องการ
การเลือก ตู้ DB สำหรับโรงงาน ไม่ควรพิจารณาจากจำนวนช่องเบรกเกอร์หรือขนาดตู้เพียงอย่างเดียว เพราะตู้ Distribution Board ต้องรองรับทั้งโหลดไฟฟ้าที่ใช้งานจริง ระบบป้องกันกระแสเกิน และการขยายระบบในอนาคต หากเลือกขนาดไม่เหมาะสม อาจทำให้เกิดปัญหาโหลดเกิน ความร้อนสะสม หรือไม่สามารถเพิ่มวงจรใหม่ได้ตามต้องการ
สำหรับโรงงานที่มีทั้งเครื่องจักร ระบบแสงสว่าง ปลั๊กไฟ ระบบปรับอากาศ และอุปกรณ์ไฟฟ้าอื่น ๆ การออกแบบควรเริ่มจากข้อมูลทางไฟฟ้าที่ชัดเจน แล้วจึงกำหนดสเปกของตู้ DB และอุปกรณ์ภายในให้สอดคล้องกัน
แนวทางการเลือกตู้ DB สำหรับโรงงาน
1. เริ่มจากทำรายการโหลดไฟฟ้าของโรงงาน
ขั้นตอนแรกคือรวบรวมข้อมูลโหลดทั้งหมดที่จะต่อเข้ากับตู้ DB เช่น เครื่องจักรแต่ละตัวใช้กำลังไฟเท่าไร ใช้ไฟกี่เฟส มีมอเตอร์หรือไม่ รวมถึงระบบแสงสว่าง ปลั๊ก และเครื่องปรับอากาศ ข้อมูลที่ควรมี ได้แก่
- แรงดันไฟฟ้า
- จำนวนเฟส
- กำลังไฟฟ้า
- กระแสใช้งาน
- ประเภทของโหลด
- จำนวนอุปกรณ์
- ช่วงเวลาการใช้งาน
- โหลดที่อาจเปิดพร้อมกัน
ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้สามารถจัดทำ ตารางโหลด (Load Schedule) และประเมินกระแสรวมของระบบได้อย่างเหมาะสม
2. คำนวณโหลดพร้อมกัน ไม่ใช่รวมกำลังไฟทั้งหมดอย่างเดียว
โรงงานอาจมีอุปกรณ์จำนวนมาก แต่ไม่ได้หมายความว่าอุปกรณ์ทุกตัวจะทำงานพร้อมกันตลอดเวลา การออกแบบจึงควรพิจารณาลักษณะการใช้งานจริง รวมถึง Demand หรือปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการใช้งานของโหลด
โดยเฉพาะโรงงานที่มีมอเตอร์หลายตัว ต้องพิจารณาลักษณะการเริ่มเดินเครื่อง เพราะช่วงสตาร์ตมอเตอร์อาจมีกระแสสูงกว่าช่วงทำงานปกติ
นอกจากโหลดปัจจุบัน ควรเผื่อความต้องการในอนาคตด้วย เช่น การเพิ่มเครื่องจักร เพิ่มสายการผลิต หรือขยายพื้นที่ใช้งาน เพื่อไม่ให้ต้องเปลี่ยนตู้ใหม่เมื่อระบบขยายตัว
3. จำนวนช่องเบรกเกอร์ต้องสัมพันธ์กับวงจรจริง
การเลือก ตู้ DB โรงงาน ควรดูจำนวนวงจรที่ต้องใช้งานจริง และจัดพื้นที่สำหรับวงจรสำรองอย่างเหมาะสม อย่างไรก็ตาม การมีช่องว่างในตู้ไม่ได้หมายความว่าตู้สามารถเพิ่มโหลดได้โดยอัตโนมัติ เพราะยังต้องตรวจสอบพิกัดของอุปกรณ์หลัก ได้แก่
- เมนเบรกเกอร์
- บัสบาร์
- สายป้อน
- เบรกเกอร์ย่อย
- หม้อแปลงหรือแหล่งจ่ายไฟ
- ระบบไฟฟ้าต้นทาง
ตัวอย่างเช่น ตู้อาจมีช่องว่างสำหรับติดตั้งเบรกเกอร์เพิ่ม แต่หากเมนเบรกเกอร์หรือบัสบาร์มีพิกัดไม่เพียงพอ ก็ไม่ควรเพิ่มโหลดโดยไม่ปรับปรุงระบบส่วนที่เกี่ยวข้อง
4. ตรวจสอบกระแสลัดวงจรก่อนเลือกเบรกเกอร์
อีกข้อมูลสำคัญที่ไม่ควรมองข้ามคือ กระแสลัดวงจร ณ จุดติดตั้งตู้ DB เพราะมีผลต่อการเลือกความสามารถในการตัดกระแสของเบรกเกอร์
อุปกรณ์ป้องกันต้องมีพิกัดที่เหมาะสมกับระดับกระแสลัดวงจรของระบบ เพื่อให้สามารถตัดวงจรเมื่อเกิดความผิดปกติได้อย่างเหมาะสม
สำหรับโรงงานที่มีระบบไฟฟ้าขนาดใหญ่ การพิจารณาเรื่องนี้ควรทำร่วมกับการตรวจสอบระบบต้นทางและอุปกรณ์ป้องกันทั้งระบบ ไม่ควรเลือกเบรกเกอร์จากค่ากระแสใช้งานเพียงอย่างเดียว
5. พิจารณาประเภทโหลดและสภาพแวดล้อมของโรงงาน
โหลดแต่ละประเภทมีลักษณะทางไฟฟ้าแตกต่างกัน โดยเฉพาะมอเตอร์ เครื่องจักร หรืออุปกรณ์ที่มีการเริ่มทำงานเป็นช่วง ๆ จึงต้องเลือกอุปกรณ์ป้องกันให้เหมาะกับลักษณะการใช้งาน ขณะเดียวกัน ตำแหน่งติดตั้งตู้ก็มีผลต่อการเลือกตู้ เช่น พื้นที่ที่มีฝุ่นมาก ความร้อนสูง หรือมีความชื้น อาจต้องพิจารณาระดับการป้องกันของตู้ วัสดุ และรูปแบบการระบายความร้อนเพิ่มเติมการออกแบบที่ดีจึงต้องดูทั้ง โหลดอุปกรณ์, สายไฟ, สภาพแวดล้อม ไปพร้อมกัน
6. ควรมี Load Schedule และ Single Line Diagram ก่อนผลิต
ก่อนสั่งผลิตตู้ DB สำหรับโรงงาน ควรมี Load Schedule เพื่อแสดงรายการวงจรและโหลด รวมถึง Single Line Diagram (SLD) เพื่อแสดงโครงสร้างการจ่ายไฟและอุปกรณ์ป้องกัน เอกสารทั้งสองส่วนช่วยให้ตรวจสอบได้ว่า
- จำนวนวงจรครบหรือไม่
- เมนเบรกเกอร์มีขนาดเหมาะสมหรือไม่
- เบรกเกอร์ย่อยสัมพันธ์กับโหลดหรือไม่
- ขนาดสายไฟสอดคล้องกับกระแสใช้งานหรือไม่
- บัสบาร์รองรับกระแสได้เพียงพอหรือไม่
- มีพื้นที่สำรองสำหรับการขยายระบบหรือไม่
หากข้อมูลยังไม่ครบ การให้วิศวกรไฟฟ้าตรวจสอบก่อนผลิตจะช่วยลดความเสี่ยงจากการเลือกอุปกรณ์ผิดขนาดและการแก้ไขระบบภายหลัง

สรุป เลือกตู้ DB ให้ตรงจุด ลดความเสี่ยง เพิ่มความมั่นใจในการผลิต
การเลือกตู้ DB สำหรับโรงงานที่ถูกต้อง ต้องอาศัยการสำรวจโหลดจริง การคำนวณพิกัดกระแสอย่างครบถ้วน และการออกแบบโดยวิศวกรไฟฟ้าที่มีความเชี่ยวชาญ เพื่อให้ระบบไฟฟ้าของโรงงานทำงานได้อย่างปลอดภัยและรองรับการเติบโตของธุรกิจในระยะยาว
บริษัท แฟลชอิเลคทริค เอ็นจิเนียริ่ง ซัพพลาย จำกัด ให้บริการออกแบบ ผลิต และติดตั้งตู้ DB สำหรับโรงงานอุตสาหกรรม โดยทีมวิศวกรที่มีประสบการณ์ตรง ครอบคลุมตั้งแต่การสำรวจโหลดหน้างาน จัดทำตารางโหลดและ Single Line Diagram ไปจนถึงการเลือกอุปกรณ์ป้องกันให้เหมาะสมกับกระแสลัดวงจรและสภาพแวดล้อมจริงของแต่ละโรงงาน หากต้องการคำปรึกษาหรือประเมินหน้างานฟรี สามารถติดต่อทีมงานแฟลชอิเลคทริคเพื่อรับคำแนะนำที่ตรงกับความต้องการใช้งานได้ทันที
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการเลือกตู้ DB โรงงาน
Q ตู้ DB โรงงานควรเผื่อโหลดเพิ่มเท่าไร
A โดยทั่วไปควรเผื่อพื้นที่และพิกัดกระแสไว้อย่างน้อย 20-30% ของโหลดปัจจุบัน เพื่อรองรับแผนขยายงานในอนาคตโดยไม่ต้องเปลี่ยนตู้ใหม่ทั้งระบบ
Q ทำไมช่องเบรกเกอร์ว่างไม่ได้แปลว่าเพิ่มโหลดได้เสมอ
A เพราะต้องพิจารณาพิกัดกระแสของบัสบาร์ เมนเบรกเกอร์ สายป้อน และแหล่งจ่ายไฟหลักร่วมกัน ไม่ใช่ดูเฉพาะจำนวนช่องว่างเพียงอย่างเดียว
Q จำเป็นต้องมี Single Line Diagram ก่อนสั่งผลิตตู้หรือไม่
A จำเป็นอย่างยิ่ง เพราะเป็นเอกสารอ้างอิงหลักที่ยืนยันความถูกต้องของการออกแบบวงจร ขนาดอุปกรณ์ป้องกัน และความปลอดภัยของระบบไฟฟ้าทั้งหมด